Nie. Tramwaj nie ma zawsze pierwszeństwa. Decydują przede wszystkim znaki drogowe, sygnalizacja świetlna, rodzaj skrzyżowania oraz to, czy pojazd szynowy właśnie włącza się do ruchu. Najczęściej uprzywilejowana pozycja tramwaju dotyczy skrzyżowania równorzędnego.
Kiedy tramwaj ma pierwszeństwo?
Na skrzyżowaniu równorzędnym, czyli takim, na którym pierwszeństwa nie określają znaki ani sygnalizacja świetlna, tramwaj ma pierwszeństwo przed innymi pojazdami. Nie ma znaczenia, z której strony nadjeżdża. Wobec pojazdu szynowego nie stosuje się wtedy zasady prawej ręki, dlatego samochód nadjeżdżający z prawej strony również musi ustąpić tramwajowi.
Inaczej wygląda sytuacja na skrzyżowaniu oznakowanym. Kierujący tramwajem musi stosować się do znaków ustalających pierwszeństwo przejazdu, podobnie jak kierowca samochodu osobowego. Jeśli tramwaj wyjeżdża z drogi podporządkowanej oznaczonej znakiem A-7, ustępuje pojazdom poruszającym się drogą z pierwszeństwem. Jeśli natomiast jedzie drogą oznaczoną znakiem D-1, to jemu należy ustąpić.
Najważniejsze różnice można przedstawić tak:
| Typ skrzyżowania | Zasada pierwszeństwa | Co musi zrobić kierujący tramwajem? |
|---|---|---|
| Skrzyżowanie równorzędne | Tramwaj ma pierwszeństwo niezależnie od kierunku, z którego nadjeżdża. | Nie stosuje wobec innych pojazdów zasady prawej ręki. |
| Skrzyżowanie ze znakami | O kolejności przejazdu decydują znaki, między innymi A-7 i D-1. | Musi podporządkować się oznakowaniu. |
| Skrzyżowanie z sygnalizacją świetlną | O wjeździe i kolejności przejazdu decydują sygnały świetlne oraz zasady dotyczące kierunku jazdy. | Musi stosować się do sygnalizacji i ustąpić pojazdom, którym przepisy przyznają pierwszeństwo podczas skręcania. |
Na skrzyżowaniu z sygnalizacją tramwaj nie otrzymuje automatycznie pierwszeństwa tylko dlatego, że jedzie po torach. Jeżeli tramwaj i samochód mają zielony sygnał, a tramwaj skręca, musi ustąpić samochodowi jadącemu na wprost z kierunku przeciwnego. Z kolei samochód skręcający, który przecina tor jazdy tramwaju, zwykle ustępuje pojazdowi szynowemu jadącemu na wprost.
Przy ocenie sytuacji trzeba więc sprawdzić nie tylko kolor światła, lecz także kierunki jazdy. Zielone światło zezwala na wjazd za sygnalizator, ale nie znosi zasad pierwszeństwa obowiązujących między pojazdami wykonującymi różne manewry.
W jakich sytuacjach tramwaj nie ma pierwszeństwa?
Tramwaj traci pierwszeństwo albo musi ustąpić innym uczestnikom ruchu w kilku powtarzających się sytuacjach. Najczęściej są to:
- Wyjazd z zajezdni – tramwaj włącza się do ruchu i musi ustąpić pojazdom oraz innym uczestnikom, którzy już się w nim znajdują.
- Wyjazd z pętli – jeżeli tramwaj włącza się do ruchu, obowiązują go zasady dotyczące włączania się do ruchu.
- Znak A-7 przy torowisku – kierujący tramwajem musi ustąpić pojazdom poruszającym się drogą z pierwszeństwem.
- Skręt przy sygnalizacji świetlnej – tramwaj z zielonym światłem ustępuje pojazdowi jadącemu na wprost, jeżeli jego tor jazdy przecina się z torem jazdy tego pojazdu.
Samo położenie torów nie rozstrzyga więc o pierwszeństwie. Tramwaj jest pojazdem szynowym, ale nie jest z tego powodu pojazdem uprzywilejowanym w rozumieniu przepisów. Motorniczy musi reagować na znaki, sygnały świetlne i zasady dotyczące wykonywanego manewru.
Tramwaj na rondzie – kto przejeżdża pierwszy?
Na rondzie decydują przede wszystkim znaki i sygnalizacja. Jeśli przed wjazdem znajduje się znak A-7, tramwaj wjeżdżający na rondo musi ustąpić pojazdom, które już się na nim znajdują. Nie może powołać się na ogólną zasadę pierwszeństwa pojazdu szynowego.
Po wjechaniu na rondo tramwaj może jednak mieć pierwszeństwo przy opuszczaniu skrzyżowania, jeżeli jego tor jazdy przecina się z ruchem pojazdów znajdujących się na rondzie. Nie oznacza to jednak bezwarunkowego pierwszeństwa w każdej sytuacji. Jeżeli na rondzie działa sygnalizacja świetlna, zarówno kierowca, jak i motorniczy muszą podporządkować się jej wskazaniom.
Jak zachować się przy przystanku tramwajowym?
Przy oznaczonym przystanku tramwajowym trzeba zachować szczególną ostrożność. Gdy przystanek nie ma wysepki dla pasażerów, a tramwaj zatrzymuje się lub podjeżdża do przystanku, kierujący samochodem musi zatrzymać pojazd w miejscu i na czas pozwalający pieszym bezpiecznie dojść do tramwaju albo chodnika.
W takiej sytuacji nie należy próbować przejechać obok tramwaju „na styk”. Pasażer może wejść na jezdnię bezpośrednio przed samochód, a ograniczona widoczność sprawia, że kierowca często zauważa go zbyt późno. Zatrzymanie dotyczy także sytuacji, w której tramwaj stoi na przystanku i trwa wysiadanie lub wsiadanie pasażerów.
Co zapamiętać?
Na skrzyżowaniu równorzędnym tramwaj ma pierwszeństwo niezależnie od strony, z której nadjeżdża, ale znaki i sygnalizacja mogą tę zasadę zmienić. Tramwaj wyjeżdżający z zajezdni lub pętli włącza się do ruchu i musi ustąpić pierwszeństwa. Przy wątpliwościach trzeba zwolnić, obserwować oznakowanie i wybierać rozwiązanie zapewniające bezpieczeństwo, nawet gdy formalne pierwszeństwo wydaje się oczywiste.
