Przy włączaniu się do ruchu pierwszeństwo mają uczestnicy, którzy już znajdują się na drodze. Kierujący wykonujący ten manewr musi ustąpić każdemu innemu pojazdowi i uczestnikowi ruchu, zachować szczególną ostrożność oraz odpowiednio zasygnalizować zamiar jazdy.
Kto ma pierwszeństwo przy włączaniu się do ruchu?
Podstawą tej zasady jest art. 17 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Kierujący, który włącza się do ruchu, nie ma pierwszeństwa przed pojazdami jadącymi po drodze, na którą zamierza wjechać. Musi ustąpić nie tylko samochodom, lecz także rowerzystom, motorowerzystom, pojazdom zaprzęgowym i pieszym, jeżeli ich tor ruchu może zostać naruszony.
Obowiązek dotyczy każdego kierującego, także rowerzysty. Sam fakt użycia kierunkowskazu nie daje pierwszeństwa. Sygnalizuje jedynie zamiar wykonania manewru, dlatego przed rozpoczęciem jazdy trzeba ocenić sytuację i upewnić się, że nikomu nie zostanie wymuszone pierwszeństwo.
Co jest włączaniem się do ruchu?
Włączanie się do ruchu następuje między innymi przy rozpoczęciu jazdy po postoju lub zatrzymaniu, które nie wynikało z warunków albo przepisów ruchu drogowego. Dotyczy też wjazdu z miejsc, które nie są częścią drogi przeznaczoną do normalnej jazdy po jej jezdni. Przykłady obejmują:
- wyjazd z nieruchomości, parkingu, stacji paliw lub obiektu przydrożnego,
- wyjazd z drogi wewnętrznej, strefy zamieszkania albo drogi gruntowej na drogę o nawierzchni twardej,
- zjazd z pobocza, chodnika lub pasa ruchu dla pojazdów powolnych na jezdnię,
- wjazd na jezdnię albo pobocze z drogi dla rowerów lub drogi dla pieszych i rowerów, z wyjątkiem wjazdu na przejazd dla rowerów lub pas ruchu dla rowerów,
- rozpoczęcie jazdy po postoju, który nie był wymuszony czerwonym światłem, korkiem ani innymi warunkami ruchu.
Nie jest włączaniem się do ruchu ruszanie spod sygnalizatora po zapaleniu zielonego światła, kontynuowanie jazdy po zatrzymaniu w korku ani ruszanie po zatrzymaniu przed znakiem STOP. W tych sytuacjach zatrzymanie wynikało z przepisów lub warunków na drodze.
Wyjazd z drogi podporządkowanej na drogę z pierwszeństwem również nie jest sam w sobie włączaniem się do ruchu. Jest przejazdem przez skrzyżowanie, na którym stosuje się zasady wynikające ze znaków, sygnałów i ogólnych reguł pierwszeństwa.
Czy autobus ma pierwszeństwo przy wyjeździe z przystanku?
Autobus lub trolejbus nie jest pojazdem uprzywilejowanym, ale przepisy przewidują dla niego szczególne ułatwienie. Zgodnie z art. 18, gdy autobus sygnalizuje zamiar wyjazdu z oznaczonego przystanku lub zatoki na jezdnię w obszarze zabudowanym, kierujący zbliżający się do przystanku powinien zmniejszyć prędkość, a w razie potrzeby zatrzymać się.
Nie oznacza to, że autobus może wjechać bez sprawdzenia sytuacji. Kierujący autobusem może rozpocząć manewr dopiero po upewnieniu się, że nie spowoduje zagrożenia. Obowiązek innych kierowców nie usprawiedliwia gwałtownego hamowania, które samo mogłoby doprowadzić do kolizji.
| Rodzaj pojazdu | Obszar zabudowany | Obszar niezabudowany |
|---|---|---|
| Zwykły pojazd | Musi ustąpić pojazdom i uczestnikom już znajdującym się na drodze | Musi ustąpić pojazdom i uczestnikom już znajdującym się na drodze |
| Autobus lub trolejbus wyjeżdżający z oznaczonego przystanku | Inni kierujący zmniejszają prędkość, a w razie potrzeby zatrzymują się, aby umożliwić wyjazd | Nie korzysta z tego szczególnego ułatwienia i musi ustąpić pierwszeństwa |
| Autobus szkolny sygnalizujący wjazd na jezdnię lub sąsiedni pas | Inni kierujący zmniejszają prędkość, a w razie potrzeby zatrzymują się | Inni kierujący zmniejszają prędkość, a w razie potrzeby zatrzymują się |
Jeszcze szerszą ochronę przewiduje art. 18a dla autobusu szkolnego. Jeżeli kierujący takim autobusem sygnalizuje zamiar wjazdu na jezdnię lub sąsiedni pas ruchu, pozostali kierujący powinni zwolnić, a w razie potrzeby zatrzymać się. Ta zasada obowiązuje zarówno w obszarze zabudowanym, jak i poza nim.
Trzeba odróżnić wyjazd autobusu od postoju, podczas którego dzieci wsiadają lub wysiadają. W razie podania przez autobus szkolny sygnału zatrzymania kierujący muszą zachować szczególną ostrożność, a w określonych sytuacjach zatrzymać pojazd.
Pas rozbiegowy na autostradzie a pierwszeństwo
Wjazd z pasa rozbiegowego na autostradę lub drogę ekspresową jest często potocznie nazywany włączaniem się do ruchu. W rozumieniu przepisów chodzi jednak o zmianę pasa ruchu, do której stosuje się art. 22, a nie art. 17.
Kierujący opuszczający pas rozbiegowy musi ustąpić pojazdowi jadącemu po pasie, na który zamierza wjechać. Pas rozbiegowy służy do rozpędzenia pojazdu i dopasowania prędkości do ruchu na drodze, ale nie daje pierwszeństwa. Nie wolno też samowolnie przedłużać go przez wjeżdżanie na powierzchnię wyłączoną z ruchu.
Zmiana pasa wymaga wcześniejszego włączenia kierunkowskazu, obserwacji lusterek i martwego pola oraz wybrania luki, w której manewr nie zmusi innych do gwałtownego hamowania.
Co grozi za wymuszenie pierwszeństwa?
Nieustąpienie pierwszeństwa podczas wyjazdu z posesji, parkingu, pobocza albo innego miejsca objętego art. 17 może skutkować mandatem i punktami karnymi. Wysokość sankcji zależy od rodzaju naruszenia, uczestnika, któremu nie ustąpiono, oraz skutków zdarzenia. Taryfikator może się zmieniać, dlatego nie należy traktować pojedynczej kwoty jako stałej reguły.
Wymuszenie pierwszeństwa może doprowadzić do kolizji, potrącenia pieszego albo poważnego wypadku. Szczególnej ostrożności wymagają wyjazdy z miejsc, w których widoczność ogranicza ogrodzenie, zaparkowane samochody lub budynek. W takiej sytuacji trzeba ruszać powoli i ustąpić wszystkim uczestnikom, których tor jazdy przecina się z planowanym manewrem.
Najprostsza zasada brzmi: jeżeli dopiero wjeżdżasz na drogę, nie masz pierwszeństwa przed tymi, którzy już się na niej znajdują. Wyjątki dotyczą przede wszystkim szczególnego traktowania autobusów i autobusów szkolnych. Nie obejmują natomiast zwykłego wjazdu na autostradę z pasa rozbiegowego, gdzie decydują reguły zmiany pasa ruchu.
