Straż miejska może wystawić mandat tylko za wykroczenia wskazane w przepisach, przede wszystkim dotyczące porządku publicznego, ochrony środowiska i wybranych naruszeń ruchu drogowego. Mandat jest propozycją ukarania, więc możesz odmówić jego przyjęcia. Wtedy straż kieruje wniosek o ukaranie do sądu.
Za jakie wykroczenia straż miejska wystawia mandaty?
Zakres uprawnień strażników wynika z ustawy o strażach gminnych, Kodeksu wykroczeń oraz rozporządzenia MSWiA określającego wykroczenia, za które strażnicy mogą nakładać grzywny w drodze mandatu karnego. Nie oznacza to, że straż miejska może karać za każde naruszenie prawa. Jej kompetencje są węższe niż uprawnienia Policji.
W praktyce mandat od straży miejskiej może dotyczyć między innymi następujących sytuacji:
- Wykroczenia porządkowe – zaśmiecanie lub zanieczyszczanie miejsc publicznych, zakłócanie spokoju, wywołanie zgorszenia, umieszczanie plakatów w niedozwolonym miejscu, nieobyczajne zachowanie oraz naruszanie lokalnych przepisów porządkowych.
- Alkohol i przestrzeń publiczna – spożywanie napojów alkoholowych w miejscu objętym zakazem.
- Zw animals and cleanliness – niezachowanie środków ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia, zanieczyszczanie terenu przez zwierzę lub niewykonywanie obowiązków związanych z utrzymaniem czystości i porządku.
- Ochrona środowiska i mienia publicznego – niszczenie roślinności, urządzeń użyteczności publicznej, dróg, znaków lub innych elementów infrastruktury.
- Wykroczenia drogowe – nieprawidłowe zatrzymanie lub postój, niestosowanie się do wybranych znaków drogowych, utrudnianie ruchu, naruszenia dotyczące ruchu pieszych, rowerów i hulajnóg elektrycznych.
- Inne naruszenia – bezprawne wywołanie alarmu, blokowanie numeru alarmowego, wprowadzenie w błąd co do tożsamości lub nieuprawnione posługiwanie się kartą parkingową osoby z niepełnosprawnością.
Strażnicy mogą kontrolować ruch drogowy tylko w zakresie określonym w przepisach. Dotyczy to między innymi postoju i zatrzymania pojazdów, zakazu ruchu w obu kierunkach, ruchu rowerów i hulajnóg oraz wybranych naruszeń dotyczących pieszych. Nie mają takich samych kompetencji jak Policja przy każdej kontroli drogowej.
Ile wynosi mandat od straży miejskiej?
Wysokość grzywny zależy od rodzaju wykroczenia, taryfikatora oraz okoliczności sprawy. W typowym postępowaniu mandatowym mandat może wynieść do 500 zł. Jeżeli taryfikator określa konkretną kwotę albo przedział, strażnik musi się w nim zmieścić.
Taryfikator nie obejmuje jednak wszystkich wykroczeń. W pozostałych przypadkach strażnik ustala kwotę w granicach przewidzianych prawem, uwzględniając między innymi szkodliwość czynu, zachowanie sprawcy po jego popełnieniu i jego sytuację materialną.
Wyższe limity mogą mieć zastosowanie w szczególnych sytuacjach:
- przy zbiegu wykroczeń, gdy jeden czyn narusza kilka przepisów – do 1000 zł,
- w sprawach dotyczących bezpieczeństwa i porządku w komunikacji – do 5000 zł w postępowaniu mandatowym,
- w przypadku niektórych szczególnych wykroczeń, takich jak niewskazanie osoby, której powierzono pojazd – do 8000 zł, jeżeli dany organ jest uprawniony do nałożenia mandatu za takie naruszenie.
Podane limity nie oznaczają, że każdy strażnik może zastosować najwyższą możliwą kwotę w każdej sprawie. Najpierw trzeba ustalić, czy konkretne wykroczenie znajduje się w zakresie kompetencji straży miejskiej i jaki limit wynika z aktualnych przepisów.
Rodzaje mandatów nakładanych przez straż miejską
Rodzaj formularza zależy przede wszystkim od miejsca pobytu ukaranego oraz od tego, czy sprawca został zastany na miejscu. Najczęściej stosuje się mandat kredytowany, ale przepisy przewidują także inne formy:
| Rodzaj mandatu | Kogo dotyczy? | Sposób płatności i skutek |
|---|---|---|
| Mandat gotówkowy | Osoby czasowo przebywające w Polsce albo niemające stałego miejsca zamieszkania lub pobytu | Grzywnę uiszcza się bezpośrednio funkcjonariuszowi, zwykle w polskiej walucie. Mandat staje się prawomocny po zapłacie. |
| Mandat kredytowany | Osoby mające stałe miejsce zamieszkania lub pobytu, które nie podlegają mandatowi gotówkowemu | Grzywnę należy zapłacić w terminie 7 dni od przyjęcia mandatu. Brak zapłaty może prowadzić do egzekucji administracyjnej. |
| Mandat zaoczny | Sprawca, którego nie zastano na miejscu, gdy jego tożsamość i sprawstwo nie budzą wątpliwości | Grzywnę należy uiścić w terminie wskazanym na mandacie, co do zasady w ciągu 7 dni. Brak zapłaty powoduje skierowanie sprawy do sądu. |
Jak przebiega postępowanie mandatowe?
Strażnik może nałożyć mandat między innymi wtedy, gdy sprawca został ujęty na gorącym uczynku lub bezpośrednio po wykroczeniu. Mandat jest również możliwy, gdy wykroczenie zostało stwierdzone za pomocą urządzenia rejestrującego, a sprawca nie budzi wątpliwości. Od ustalenia sprawcy nie może minąć więcej niż 60 dni.
Po stwierdzeniu wykroczenia procedura wygląda następująco:
- Strażnik ustala tożsamość osoby i opisuje zachowanie, które uznaje za wykroczenie.
- Określa podstawę prawną oraz wysokość grzywny, a także informuje o prawie odmowy przyjęcia mandatu.
- Sprawca przyjmuje mandat i płaci go w terminie właściwym dla danego rodzaju mandatu albo odmawia jego przyjęcia.
- Po przyjęciu i zapłacie mandat staje się prawomocny. Po odmowie straż kieruje do sądu wniosek o ukaranie.
Czy można odmówić przyjęcia mandatu?
Tak. Strażnik musi poinformować o takiej możliwości oraz o skutkach odmowy. Nie trzeba zgadzać się z oceną strażnika i przyjmować mandatu na miejscu.
Odmowa nie kończy sprawy. Straż miejska sporządza wtedy wniosek o ukaranie i przekazuje sprawę do sądu. Sąd samodzielnie oceni dowody, sprawstwo i kwalifikację prawną czynu. Nie jest związany kwotą zaproponowaną w mandacie, dlatego może orzec karę wyższą niż ta, której odmówiono, a sprawa może wiązać się także z kosztami postępowania.
Jeżeli mandat został przyjęty, jego uchylenie jest możliwe tylko w przypadkach określonych w przepisach, na przykład gdy grzywnę nałożono za czyn, który nie był wykroczeniem, albo wobec osoby, która nie mogła ponosić odpowiedzialności za wykroczenie.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W razie sporu dotyczącego zasadności mandatu lub postępowania sądowego warto skonsultować sprawę z prawnikiem.
