Nie przenoś poszkodowanego po wypadku, chyba że pozostawienie go na miejscu oznacza bezpośrednie zagrożenie życia. Domyślnie należy zabezpieczyć miejsce zdarzenia, wezwać pomoc pod numerem 112 i czekać na służby ratunkowe.
Kiedy można przenieść poszkodowanego?
Przeniesienie jest wyjątkiem, a nie standardowym elementem pierwszej pomocy. Można je rozważyć tylko wtedy, gdy ryzyko pozostania w miejscu wypadku jest większe niż ryzyko pogłębienia obrażeń podczas ewakuacji.
Dotyczy to przede wszystkim sytuacji, w których występuje:
- pożar lub bezpośrednie ryzyko wybuchu,
- zagrożenie zawaleniem się konstrukcji albo potrąceniem przez kolejny pojazd,
- ryzyko utonięcia,
- brak możliwości utrzymania drożności dróg oddechowych w obecnej pozycji,
- brak dostępu do poszkodowanego, gdy bez przemieszczenia nie można udzielić pomocy ratującej życie.
Uwaga: po wypadku komunikacyjnym, upadku z wysokości lub urazie głowy należy zakładać możliwość uszkodzenia kręgosłupa. Niepotrzebne poruszenie może pogłębić uraz i doprowadzić do trwałych zaburzeń neurologicznych, w tym niedowładu lub paraliżu. „Dobre chęci” nie zastępują przeszkolenia.
Jak postępować, gdy ewakuacja jest konieczna?
Najpierw oceń, czy możesz podejść bez narażania własnego życia. Wezwij numer 112 i wykonuj polecenia dyspozytora. Jeśli musisz przenieść osobę, ogranicz ruch do minimum, staraj się utrzymać głowę, szyję i tułów w jednej osi oraz nie wykonuj gwałtownych szarpnięć.
Przed rozpoczęciem sprawdź trzy rzeczy:
- Czy otoczenie nadal stanowi bezpośrednie zagrożenie dla poszkodowanego?
- Czy pomoc została wezwana pod numerem 112?
- Czy masz możliwość przynajmniej częściowej stabilizacji głowy i kręgosłupa?
Ewakuacja przez jedną osobę – chwyt Rauteka
Chwyt Rauteka stosuje się przede wszystkim do wyciągnięcia poszkodowanego z pojazdu lub odsunięcia go od bezpośredniego zagrożenia. Nie jest to bezpieczny sposób transportowania osoby na większą odległość. Jeśli sytuacja na to pozwala, przed rozpoczęciem ruchu wyłącz silnik pojazdu i odblokuj pasy.
- Ustaw się za poszkodowanym i obejmij go od tyłu.
- Wsuń ręce pod jego pachy i chwyć jego przedramię.
- Oprzyj głowę poszkodowanego na swoim ramieniu, podtrzymując ją możliwie stabilnie.
- Przesuwaj go powoli, bez skręcania tułowia, tylko na tyle, aby usunąć go ze strefy zagrożenia.
Jeżeli poszkodowany jest przytomny i może współpracować, nie każ mu samodzielnie wstawać ani chodzić bez wyraźnej potrzeby. Metody takie jak sposób matczyny, metoda strażacka czy przenoszenie „na barana” wymagają siły i przeszkolenia, a w przypadku podejrzenia urazu kręgosłupa mogą być szczególnie ryzykowne.
Ewakuacja przez dwie osoby – krzesełko
Technika nazywana „krzesełkiem” wymaga współpracy dwóch osób i nadaje się wyłącznie do sytuacji, w której trzeba szybko usunąć poszkodowanego z zagrożonego miejsca, a jego stan i otoczenie pozwalają na taki ruch.
- Ratownicy ustawiają się po obu stronach poszkodowanego.
- Tworzą podparcie z własnych rąk, chwytając się za nadgarstki lub przedramiona.
- Drugi ratownik podtrzymuje poszkodowanego, a obaj podnoszą go jednocześnie na ustaloną komendę.
- Przemieszczają się powoli, utrzymując możliwie stabilną pozycję głowy i tułowia.
Ewakuacja przez trzy osoby
Trzy osoby mogą wykorzystać nosze profesjonalne albo stabilne nosze zastępcze, ale tylko wtedy, gdy mają warunki do wykonania czynności i potrafią skoordynować ruch. Jedna osoba powinna kontrolować głowę i wydawać komendy, druga podtrzymywać tułów i miednicę, a trzecia nogi. Podnoszenie musi odbywać się jednocześnie, bez wyginania i skręcania ciała.
Jeżeli nie ma bezpośredniego zagrożenia, nie próbuj samodzielnie stosować tych technik. Pozostaw poszkodowanego w zastanej pozycji, zapewnij mu spokój i obserwuj oddech do czasu przyjazdu zespołu ratownictwa medycznego.
Co zapamiętać?
Jeśli miejsce zdarzenia jest bezpieczne, nie ruszaj poszkodowanego. Przenoszenie uzasadnia tylko bezpośrednie zagrożenie życia albo konieczność wykonania czynności ratującej życie. Zabezpiecz siebie, zadzwoń pod 112 i stosuj się do poleceń dyspozytora.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje szkolenia z pierwszej pomocy ani instrukcji dyspozytora numeru 112.
