Za nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu znajdującemu się na przejściu albo wchodzącemu na nie grozi 15 punktów karnych oraz mandat w wysokości 1500 zł. Przy ponownym popełnieniu tego samego wykroczenia w ciągu 2 lat mandat wzrasta do 3000 zł. Punktów za to naruszenie nie można zredukować kursem reedukacyjnym.
Mandat i punkty karne – ile wynoszą?
Podstawą odpowiedzialności jest naruszenie obowiązku ustąpienia pierwszeństwa pieszemu określonego w przepisach Prawa o ruchu drogowym. W praktyce kierowca może zostać ukarany zarówno grzywną, jak i punktami karnymi.
| Wykroczenie | Mandat podstawowy | Mandat w recydywie | Punkty karne |
|---|---|---|---|
| Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu na przejściu lub wchodzącemu na przejście | 1500 zł | 3000 zł | 15 |
| Wyprzedzanie pojazdu na przejściu dla pieszych lub bezpośrednio przed nim, gdy ruch nie jest kierowany | 1500 zł | 3000 zł | 15 |
| Omijanie pojazdu, który zatrzymał się przed przejściem, aby przepuścić pieszego | 1500 zł | 3000 zł | 15 |
| Nieustąpienie pieszemu na skrzyżowaniu podczas skręcania w drogę poprzeczną | 1500 zł | 3000 zł | 12 |
| Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu przy cofaniu | 1500 zł | 3000 zł | 10 |
Wysokość mandatu 3000 zł dotyczy recydywy drogowej. Chodzi o ponowne popełnienie tego samego wykroczenia w ciągu 2 lat od ostatniego prawomocnego ukarania, a nie o każde naruszenie przepisów po otrzymaniu dowolnego mandatu.
Kiedy pieszy ma pierwszeństwo?
Zgodnie z art. 13 ust. 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym pieszy znajdujący się na przejściu dla pieszych ma pierwszeństwo przed pojazdem. Pierwszeństwo ma także pieszy wchodzący na przejście, z wyjątkiem sytuacji dotyczącej tramwaju.
Oznacza to, że kierowca powinien obserwować nie tylko osoby już znajdujące się na pasach. Musi także odpowiednio zareagować, gdy pieszy rozpoczyna wchodzenie na przejście, a dalsza jazda zmusiłaby go do zatrzymania się, przyspieszenia lub zmiany kierunku.
Znaczenie pojęcia „wchodzenia na przejście” wyjaśniano między innymi w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z 26 maja 2022 r., sygn. akt VII W 135/22. Sąd wskazał, że wchodzenie należy rozumieć jako cały proces prowadzący do wejścia na przejście, a nie wyłącznie moment postawienia stopy na pasach. Zachowanie pieszego ujawniające zamiar wejścia powinno więc zostać uwzględnione przez kierującego.
Kiedy pieszy nie ma pierwszeństwa?
Pierwszeństwo pieszego nie jest bezwarunkowe. Pieszy również musi zachować szczególną ostrożność i stosować się do sygnałów oraz zasad ruchu. Kierowca nie ma obowiązku ustępować pierwszeństwa w sytuacjach, gdy:
- sygnalizator przeznaczony dla pieszego nadaje sygnał czerwony,
- pieszy korzysta z przejścia sugerowanego, które nie jest oznakowanym przejściem dla pieszych,
- pieszy wchodzi na jezdnię bezpośrednio przed nadjeżdżający pojazd,
- pieszy wchodzi na jezdnię spoza pojazdu lub innej przeszkody ograniczającej widoczność.
Przejście sugerowane jest technicznie dostosowanym, lecz nieoznakowanym miejscem, w którym pieszy może przekroczyć jezdnię, drogę dla rowerów lub torowisko. Nie daje ono takiego pierwszeństwa jak przejście dla pieszych.
Inaczej należy ocenić przejście rozdzielone wysepką. Każda część przejścia przebiegająca przez odrębną jezdnię jest traktowana jako osobne przejście. Kierowca poruszający się po dalszej jezdni musi ustąpić pierwszeństwa pieszemu dopiero wtedy, gdy ten zbliża się do tej części przejścia.
Recydywa i brak redukcji punktów
Za nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu na przejściu lub wchodzącemu na nie kierowca otrzymuje 15 punktów karnych. Jest to najwyższa liczba punktów przewidziana za pojedyncze naruszenie w tej grupie wykroczeń.
Tych punktów nie można usunąć przez kurs redukujący. Szkolenie pozwalające zmniejszyć liczbę punktów nie obejmuje naruszeń dotyczących bezpieczeństwa pieszych, w tym nieustąpienia pierwszeństwa na przejściu. Punkty mogą zostać usunięte z ewidencji po upływie ustawowego terminu, którego bieg zależy między innymi od opłacenia mandatu albo prawomocności orzeczenia sądu.
Jedno takie wykroczenie oznacza 15 punktów, a dwa podobne naruszenia mogą doprowadzić do przekroczenia limitu punktów i zatrzymania prawa jazdy. Recydywa podwyższa natomiast mandat, nie liczbę punktów.
Wpływ na ubezpieczenie OC
Sam mandat nie powoduje automatycznie podwyżki każdej składki OC, ale ubezpieczyciel może uwzględniać historię kierowcy, w tym informacje o punktach i wykroczeniach. Jeżeli nieustąpienie pierwszeństwa doprowadzi do kolizji lub wypadku i ubezpieczyciel wypłaci odszkodowanie z OC, przy kalkulacji kolejnej polisy może także uwzględnić utratę części zniżek.
Najkrócej: za nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu na przejściu grozi 15 punktów karnych i 1500 zł mandatu, a w warunkach recydywy 3000 zł. Redukcja tych punktów kursem reedukacyjnym nie jest możliwa.
