Poprawna jest wyłącznie forma „kontrola”. „Kontrol” to błąd językowy, także wtedy, gdy mówimy o zatrzymaniu samochodu. Należy więc powiedzieć „kontrola drogowa”, „kontrola paszportowa” albo „kontrola lekarska”.
Kontrola czy kontrol – co jest poprawne?
Wyraz „kontrola” jest rzeczownikiem rodzaju żeńskiego. Forma „kontrol” nie należy do poprawnej polszczyzny, choć bywa używana w mowie potocznej. Błąd może wynikać z kojarzenia tego słowa z francuskim contrôle albo z podobnymi wyrazami w innych językach.
W polszczyźnie przyjęła się forma związana z niemieckim die Kontrolle, dlatego mówimy: „rutynowa kontrola”, „podczas kontroli” i „poddać pojazd kontroli”.
Przykłady poprawnego użycia:
- Policjant przeprowadził kontrolę drogową.
- Samochód został skierowany do kontroli technicznej.
- Jutro mam kontrolę lekarską.
- Kierowca zachował spokój podczas kontroli.
Czym jest kontrola drogowa i kto może ją przeprowadzić?
Kontrola drogowa to czynność służbowa polegająca między innymi na sprawdzeniu kierowcy, pojazdu, dokumentów, stanu technicznego lub trzeźwości. Jej zasady wynikają przede wszystkim z ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz przepisów regulujących kontrolę ruchu drogowego.
Do zatrzymywania pojazdów i wykonywania czynności kontrolnych są uprawnione, w zakresie określonym przepisami:
- Policja – prowadzi większość kontroli na drogach publicznych.
- Inspekcja Transportu Drogowego – kontroluje między innymi transport drogowy i stan pojazdów.
- Straż Graniczna – wykonuje kontrole w zakresie przyznanych jej uprawnień.
- Służba Celno-Skarbowa – sprawdza kwestie należące do jej kompetencji.
- Żandarmeria Wojskowa – działa w określonych sytuacjach dotyczących wojska i osób podlegających jej właściwości.
- Straż Miejska lub Gminna – wykonuje czynności w ograniczonym zakresie wskazanym w przepisach.
Jak przebiega kontrola drogowa?
Do zatrzymania może dojść podczas jazdy albo na wyznaczonym punkcie kontrolnym. Kierowca powinien zastosować się do sygnału funkcjonariusza, zatrzymać pojazd w miejscu wskazanym lub bezpiecznym i wykonywać wydawane polecenia.
Rutynowa kontrola zwykle przebiega w następującej kolejności:
- Funkcjonariusz daje sygnał do zatrzymania, a kierowca zatrzymuje pojazd w bezpiecznym miejscu.
- Osoba przeprowadzająca kontrolę przedstawia się zgodnie z obowiązującymi zasadami. Funkcjonariusz nieumundurowany powinien okazać legitymację służbową.
- Kierowca otrzymuje informację o przyczynie zatrzymania, jeśli wynika ono z konkretnego zdarzenia lub podejrzenia naruszenia przepisów.
- Funkcjonariusz sprawdza uprawnienia kierowcy, dane pojazdu oraz wykonuje inne czynności, do których ma podstawę prawną.
- Kontrola kończy się przekazaniem informacji o jej wyniku, na przykład pouczeniem, mandatem albo dalszymi czynnościami.
Podczas kontroli kierowca może zostać poproszony między innymi o wyłączenie silnika, pozostanie w pojeździe albo opuszczenie samochodu. Należy stosować się do zgodnych z prawem poleceń funkcjonariusza, nawet jeśli sama kontrola jest dla kierowcy stresująca.
Jakie dokumenty trzeba mieć przy sobie?
W Polsce kierowca nie musi wozić w samochodzie papierowego dowodu rejestracyjnego ani potwierdzenia zawarcia polisy OC dla pojazdu zarejestrowanego w kraju. Dane mogą zostać sprawdzone w systemie CEPiK, czyli Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców.
Wymóg dotyczący prawa jazdy należy rozumieć odrębnie. Kierowca musi posiadać uprawnienia do prowadzenia pojazdu, a podczas kontroli może potwierdzić je dokumentem fizycznym albo cyfrowym prawem jazdy dostępnym w aplikacji mObywatel, jeśli spełnia ono warunki uznania w danej sytuacji.
| Dokument | Wymagany fizycznie? | Weryfikacja w CEPiK |
|---|---|---|
| Prawo jazdy | Nie zawsze, możliwa jest także forma cyfrowa | Tak |
| Dowód rejestracyjny | Nie | Tak |
| Polisa OC | Nie | Tak |
Inne zasady mogą dotyczyć pojazdów zarejestrowanych za granicą albo sytuacji, w których potrzebne jest okazanie dokumentu papierowego. Gdy dostęp do systemu jest chwilowo niemożliwy, funkcjonariusz może poprosić o dodatkowe potwierdzenie danych.
Najważniejsze jest więc rozróżnienie między posiadaniem dokumentu a posiadaniem uprawnień. Brak papierowego dowodu rejestracyjnego lub polisy OC przy krajowym pojeździe nie oznacza braku rejestracji ani ubezpieczenia.
Kontrola czy kontrol drogowa – najkrótsza odpowiedź
Mówimy „kontrola drogowa”, ponieważ „kontrol” jest błędną formą. Znajomość prawidłowego słowa pomaga zachować kulturę języka, a znajomość podstaw procedury pozwala spokojniej reagować podczas rzeczywistego zatrzymania.
