Cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami nie kończy się automatycznie wraz z upływem wskazanego czasu. Po ustaniu przyczyny cofnięcia trzeba złożyć wniosek w Wydziale Komunikacji, a w niektórych przypadkach także przejść badania, ukończyć kurs reedukacyjny i zdać egzamin kontrolny. Najważniejsze znaczenie ma to, na jak długo cofnięto uprawnienia oraz z jakiego powodu.
Co oznacza decyzja o cofnięciu uprawnień?
Cofnięcie uprawnień jest decyzją administracyjną wydawaną przez starostę albo prezydenta miasta na prawach powiatu. Oznacza, że kierowca traci uprawnienie do kierowania określoną kategorią pojazdów. Samo upływanie okresu wskazanego w decyzji nie powoduje jeszcze automatycznego przywrócenia uprawnień.
Najpierw musi ustać przyczyna cofnięcia, na przykład zakończyć się okres zakazu prowadzenia pojazdów, kierowca musi uzyskać pozytywne orzeczenie lekarskie lub psychologiczne albo spełnić wymóg ukończenia kursu. Następnie składa wniosek o przywrócenie uprawnień w Wydziale Komunikacji.
Nie należy mylić trzech różnych sytuacji:
- Zatrzymanie prawa jazdy jest środkiem stosowanym między innymi przez policję. Po zakończeniu okresu zatrzymania dokument może zostać zwrócony, o ile nie wystąpiły dodatkowe przeszkody.
- Cofnięcie uprawnień następuje w drodze decyzji administracyjnej i wymaga formalnego przywrócenia uprawnienia.
- Zakaz prowadzenia pojazdów jest środkiem karnym orzekanym przez sąd. W czasie jego obowiązywania organ administracji nie może przywrócić uprawnień w zakresie objętym zakazem.
Jak odzyskać uprawnienia po cofnięciu?
Procedura zależy przede wszystkim od długości okresu cofnięcia. Przy okresie nieprzekraczającym roku zasadniczo nie ma obowiązku ponownego zdawania egzaminu kontrolnego. Jeżeli cofnięcie trwało dłużej niż rok, przywrócenie uprawnień wymaga pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji.
| Okres cofnięcia | Wymagany egzamin | Wymagane badania | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Do 1 roku | Zwykle nie | Jeżeli wynikały z decyzji lub skierowania | Po ustaniu przyczyny składa się wniosek o przywrócenie uprawnień |
| Powyżej 1 roku | Tak, egzamin kontrolny | Jeżeli wynikały z decyzji lub skierowania | Przed egzaminem trzeba uzyskać Profil Kandydata na Kierowcę |
| Po alkoholu lub środkach odurzających | Zależnie od długości cofnięcia | Badania lekarskie i psychologiczne, jeśli wymagane | Może być wymagany także kurs reedukacyjny |
Granica jednego roku dotyczy wymogu kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Nie oznacza jednak, że badania albo kurs reedukacyjny są potrzebne wyłącznie przy cofnięciu trwającym dłużej niż rok. O tym decyduje przyczyna cofnięcia i treść skierowania lub decyzji.
Po cofnięciu uprawnień z powodu prowadzenia pojazdu po alkoholu albo po środkach odurzających kierowca może zostać skierowany na badania lekarskie, badania psychologiczne oraz kurs reedukacyjny dotyczący problematyki przeciwalkoholowej lub przeciwdziałania narkomanii. Zaświadczenie o ukończeniu kursu trzeba dołączyć do dokumentów, jeżeli taki obowiązek został nałożony.
Jakie dokumenty przygotować?
Przed wizytą w urzędzie sprawdź, czy masz dokumenty wymagane w konkretnej sprawie. Zakres załączników może się różnić, dlatego wiążąca jest treść decyzji i ewentualnych skierowań:
- Wniosek o przywrócenie cofniętych uprawnień.
- Fotografia spełniająca wymagania stosowane przy wydawaniu prawa jazdy, jeżeli konieczne jest wydanie albo wymiana dokumentu.
- Orzeczenie lekarskie potwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych, jeśli zostało wymagane.
- Orzeczenie psychologiczne potwierdzające brak przeciwwskazań psychologicznych, jeśli zostało wymagane.
- Zaświadczenie o ukończeniu kursu reedukacyjnego, jeżeli kierowca został na niego skierowany.
- Dowód uiszczenia wymaganej opłaty oraz dokument tożsamości do wglądu.
Opłaty zależą od rodzaju czynności. W materiałach urzędowych spotyka się między innymi opłatę skarbową za decyzję oraz opłatę za wydanie lub wymianę blankietu prawa jazdy. Przed wpłatą sprawdź aktualną kwotę i numer rachunku właściwego urzędu, ponieważ dane mogą różnić się lokalnie.
Co grozi za jazdę po cofnięciu uprawnień?
Jazda po wydaniu decyzji o cofnięciu uprawnień może stanowić przestępstwo z art. 180a Kodeksu karnego. Nie jest to zwykłe wykroczenie polegające na prowadzeniu bez dokumentu. Za takie zachowanie sąd może orzec karę pozbawienia wolności oraz zakaz prowadzenia pojazdów.
Trzeba odróżnić tę sytuację od prowadzenia pojazdu bez uprawnień w rozumieniu art. 94 Kodeksu wykroczeń. Ten przepis może mieć zastosowanie, gdy osoba w ogóle nie posiada wymaganych uprawnień albo prowadzi w sytuacji objętej zakresem tego wykroczenia. Natomiast świadome prowadzenie po administracyjnym cofnięciu uprawnień może prowadzić do odpowiedzialności z art. 180a Kodeksu karnego.
Inna podstawa odpowiedzialności dotyczy złamania sądowego zakazu prowadzenia pojazdów. W takim przypadku zastosowanie może mieć art. 244 Kodeksu karnego. Dlatego do czasu formalnego przywrócenia uprawnień nie wolno prowadzić pojazdu, nawet gdy okres wskazany w decyzji lub wyroku już upłynął.
Odzyskanie prawa jazdy krok po kroku
Chronologia działań zwykle wygląda następująco:
- Sprawdź decyzję i przyczynę cofnięcia – ustal zakres kategorii, okres cofnięcia oraz wszystkie dodatkowe obowiązki.
- Doprowadź do ustania przyczyny – poczekaj na zakończenie okresu, uzyskaj wymagane orzeczenia albo wykonaj obowiązek wynikający z decyzji.
- Wykonaj badania – lekarskie i psychologiczne, jeżeli zostałeś na nie skierowany.
- Ukończ kurs reedukacyjny – dotyczy przypadków, w których taki kurs został wymagany, w szczególności po prowadzeniu po alkoholu lub środkach odurzających.
- Uzyskaj Profil Kandydata na Kierowcę – jest potrzebny przed egzaminem kontrolnym, gdy uprawnienia cofnięto na okres przekraczający rok.
- Zdaj egzamin kontrolny – jeżeli wynika to z długości cofnięcia lub szczególnych przepisów dotyczących danej sprawy.
- Złóż wniosek w Wydziale Komunikacji – dołącz wymagane orzeczenia, zaświadczenia, potwierdzenia opłat i pozostałe dokumenty.
- Odbierz dokument – po wydaniu decyzji o przywróceniu uprawnień i przygotowaniu prawa jazdy.
Jeżeli decyzja zawiera błąd, obejmuje zbyt szeroki zakres albo nie zgadzasz się z podstawą cofnięcia, nie czekaj wyłącznie na upływ czasu. Od decyzji administracyjnej co do zasady można wnieść odwołanie za pośrednictwem organu, który ją wydał, w terminie wskazanym w pouczeniu. Przy wątpliwościach dotyczących konkretnej decyzji warto skonsultować jej treść z prawnikiem.
Najważniejsze: nie prowadź pojazdu do momentu formalnego przywrócenia uprawnień. Sam koniec okresu cofnięcia nie zastępuje wniosku, badań ani egzaminu, jeżeli są wymagane.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W konkretnej sprawie decydują treść decyzji, zakres cofnięcia oraz aktualne przepisy.
