Przy silnym krwawieniu najpierw zadbaj o własne bezpieczeństwo, potem natychmiast mocno uciskaj ranę i wezwij 112. Nie zdejmuj przesiąkniętego opatrunku – dołóż kolejną warstwę. Opaskę uciskową stosuj tylko przy masywnym krwotoku z kończyny, którego nie udaje się zatrzymać uciskiem.
Jak zatamować krwawienie krok po kroku?
- Zabezpiecz siebie i poszkodowanego – zatrzymaj się w bezpiecznym miejscu. Jeśli masz rękawiczki jednorazowe, załóż je. Nie narażaj się na kontakt z krwią, gdy możesz go ograniczyć.
- Wezwij pomoc pod numerem 112 – powiedz, gdzie jesteś, co się stało i że poszkodowany silnie krwawi. Jeśli są inne osoby, jedna z nich powinna zadzwonić, podczas gdy Ty uciskasz ranę.
- Uciśnij ranę bezpośrednio – przyłóż gazę, opatrunek albo czysty materiał i mocno dociskaj dłonią. Nie trać czasu na szukanie idealnego wyposażenia. Przy dużym krwawieniu liczy się stały, silny ucisk.
- Nie przerywaj ucisku – jeśli opatrunek nasiąknie, nie odrywaj go. Dołóż na wierzch kolejną warstwę i uciskaj dalej. Zdejmowanie pierwszego opatrunku może naruszyć tworzący się skrzep.
- Ułóż poszkodowanego na plecach, jeśli nie ma obrażeń, które temu przeciwwskazują. Przy objawach osłabienia lub dużej utraty krwi można unieść nogi, o ile nie ma urazu nóg, miednicy, brzucha ani duszności. Okryj poszkodowanego i mów do niego spokojnie.
- Załóż opaskę uciskową tylko w ostateczności – użyj jej przy masywnym krwotoku z ręki lub nogi, gdy bezpośredni ucisk nie zatrzymuje krwawienia, jest niemożliwy albo występuje rozległy uraz kończyny.
Opaskę umieść około 5–7 cm powyżej rany, nigdy na stawie. Zaciśnij ją do momentu ustania krwawienia. Prawidłowo założona opaska może powodować silny ból, ale nie wolno jej rozluźniać ani zdejmować. Zapisz godzinę założenia i przekaż ją ratownikom. Jeśli krwawienie nadal trwa, potrzebna może być druga opaska umieszczona powyżej pierwszej.
Opaska uciskowa działa tylko na kończynach. W przypadku ran w pachwinie, dole pachowym lub na tułowiu nie zakładaj jej. Jeśli masz specjalny opatrunek hemostatyczny i znasz jego użycie, można wypełnić nim ranę, a następnie mocno ją uciskać. W innym przypadku kontynuuj bezpośredni ucisk do przyjazdu służb.
Nie rozluźniaj opaski, nie sprawdzaj co chwilę rany i nie zastępuj profesjonalnego sprzętu cienkim sznurkiem ani drutem. Improwizowane rozwiązania mogą nie zatrzymać krwawienia i uszkodzić tkanki. Jeśli jednak nie ma żadnej alternatywy, a krwotok z kończyny zagraża życiu, nie przerywaj ucisku i postępuj zgodnie z poleceniami dyspozytora 112.
Jak rozpoznać rodzaj krwawienia?
Wygląd krwi pomaga ocenić sytuację, ale nie czekaj na dokładne rozpoznanie przed rozpoczęciem ucisku:
| Rodzaj | Charakterystyka | Działanie |
|---|---|---|
| Krwotok tętniczy | Jasnoczerwona krew może wypływać pulsacyjnie lub tryskać. | Natychmiastowy silny ucisk, wezwanie 112, a przy nieskutecznym ucisku opaska na kończynie. |
| Krwotok żylny | Ciemniejsza krew wypływa zwykle jednostajnym strumieniem. | Bezpośredni ucisk i opatrunek uciskowy, bez przerywania kontroli rany. |
| Krwotok włośniczkowy | Krew sączy się z otarcia lub niewielkiego skaleczenia. | Oczyść okolicę rany, przyłóż opatrunek i obserwuj, czy krwawienie ustaje. |
Czego nie robić?
Te działania mogą zwiększyć krwawienie albo opóźnić pomoc:
- Nie zdejmuj opatrunku, który przesiąkł krwią. Dołóż następną warstwę.
- Nie wyciągaj noża, szkła ani innego ciała obcego tkwiącego w ranie. Uciskaj po jego bokach i ustabilizuj przedmiot.
- Nie przykładaj lodu bezpośrednio do głębokiej lub silnie krwawiącej rany.
- Nie przerywaj ucisku tylko po to, aby sprawdzić, czy krwawienie ustało.
- Nie używaj opaski uciskowej przy drobnym skaleczeniu ani nie zakładaj jej na stawie.
Co robić po zatamowaniu krwawienia?
Do czasu przyjazdu pomocy obserwuj oddech, przytomność i stan poszkodowanego. Objawy osłabienia, bladość, zimna spocona skóra, splątanie lub narastająca senność mogą wskazywać na wstrząs hipowolemiczny. Nie podawaj jedzenia ani picia. Jeśli poszkodowany przestanie reagować, sprawdź oddech i wykonuj polecenia dyspozytora 112.
Najważniejsze są trzy działania: stały ucisk, szybkie wezwanie 112 i monitorowanie oddechu. Nie zostawiaj poszkodowanego samego i przekaż ratownikom informację o rodzaju urazu oraz godzinie założenia opaski.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje szkolenia z pierwszej pomocy ani instrukcji dyspozytora numeru 112.
