Po wypadku drogowym najpierw zadbaj o własne bezpieczeństwo, potem zabezpiecz miejsce, zadzwoń pod 112 i oceń stan poszkodowanych. Nie wyciągaj ich z pojazdu bez wyraźnej potrzeby – podejrzewaj uraz kręgosłupa, chyba że trwa pożar albo trzeba natychmiast rozpocząć RKO.
Zabezpiecz miejsce wypadku
Nie podchodź od razu do rozbitego auta. Kolejny pojazd, pożar, wyciek paliwa albo niestabilny wrak mogą zagrozić także Tobie. Osoba udzielająca pomocy nie może stać się kolejną ofiarą.
Jeśli przyjechałeś samochodem, wykonaj te czynności w podanej kolejności:
- Zatrzymaj się w bezpiecznym miejscu, najlepiej przed miejscem zdarzenia, zostawiając przestrzeń dla służb.
- Włącz światła awaryjne, wyłącz silnik i zaciągnij hamulec ręczny.
- Załóż kamizelkę odblaskową przed wyjściem z auta.
- Ustaw trójkąt ostrzegawczy w odległości dopasowanej do rodzaju drogi.
- Zabierz apteczkę i rękawiczki, a następnie ponownie oceń, czy podejście do wraku jest bezpieczne.
Odległość ustawienia trójkąta ostrzegawczego zależy od miejsca zdarzenia:
| Rodzaj drogi | Odległość trójkąta | Na co zwrócić uwagę? |
|---|---|---|
| Autostrada lub droga ekspresowa | 100 m | Ostrzeżenie musi być widoczne z dużej odległości |
| Droga poza obszarem zabudowanym | 30–50 m | Uwzględnij widoczność i ukształtowanie drogi |
| Droga w obszarze zabudowanym | 1 m | Ustaw trójkąt tak, aby nie utrudniał ruchu |
Jeżeli na drodze tworzy się zator, kierowcy powinni pozostawić korytarz życia. Samochody jadące lewym pasem zjeżdżają na lewo, a pozostałe na prawo, tworząc wolne miejsce dla pogotowia, straży pożarnej i policji.
Oceń sytuację i wezwij pomoc pod 112
Przed podejściem do samochodu sprawdź kilka podstawowych zagrożeń:
- Czy nadjeżdżające pojazdy widzą miejsce wypadku?
- Czy nie ma ognia, dymu, wycieku paliwa albo substancji chemicznej?
- Czy uszkodzony pojazd stoi stabilnie i nie może się stoczyć?
- Czy w pobliżu nie ma zerwanych przewodów, niestabilnych elementów lub innych zagrożeń?
Jeśli możesz podejść, zajrzyj przez szybę, zapukaj i spokojnie zawołaj do poszkodowanego. Sprawdź, ilu jest rannych, czy odpowiadają i czy oddychają. Nie wkładaj całego ciała do wraku, jeśli nie jest to konieczne.
Podczas rozmowy z dyspozytorem 112 podaj:
- dokładne miejsce wypadku, kierunek jazdy i charakterystyczne punkty,
- liczbę pojazdów oraz poszkodowanych,
- informację, czy ranni są uwięzieni w samochodach,
- stan poszkodowanych, w tym przytomność i oddech,
- zagrożenia, takie jak pożar, wyciek lub ryzyko kolejnego zderzenia.
Odpowiadaj na pytania dyspozytora i nie rozłączaj się, dopóki nie zakończy rozmowy.
Kiedy wyciągnąć poszkodowanego z auta?
W wypadku komunikacyjnym zakładaj możliwość urazu kręgosłupa. Jeśli osoba oddycha, a miejsce nie stwarza bezpośredniego zagrożenia, nie zmieniaj jej pozycji i nie wyciągaj jej z samochodu. Stabilizuj głowę, utrzymuj kontakt z poszkodowanym i obserwuj oddech do przyjazdu służb.
Natychmiastowa ewakuacja jest konieczna, gdy poszkodowanemu grozi pożar, wybuch, zatrucie, zatonięcie lub uderzenie przez kolejny pojazd. Trzeba go także wyciągnąć, jeśli nie oddycha prawidłowo i wymaga RKO.
Jeżeli drzwi są zablokowane, najpierw sprawdź pozostałe wejścia. Nie rozbijaj szyby, jeśli nie ma takiej potrzeby. Gdy ewakuacja jest konieczna, sprawdź, czy nogi poszkodowanego nie są zakleszczone, i poproś drugą osobę o pomoc. Stosuje się wtedy chwyt Rauteka, który pozwala ograniczyć ruchy tułowia i szyi podczas wyciągania. Jedna osoba stabilizuje głowę i barki, a druga może podtrzymywać nogi. Po ułożeniu na ziemi asekuruj głowę i rozpocznij ocenę oddechu.
Nie ryzykuj wejścia do strefy ognia, toksycznego wycieku ani niestabilnego wraku. W takiej sytuacji odsuń się, ostrzeż innych i przekaż zagrożenie dyspozytorowi.
Jak rozpocząć RKO?
Jeśli poszkodowany nie reaguje i nie oddycha prawidłowo, po wezwaniu pomocy rozpocznij resuscytację krążeniowo-oddechową. Przy podejrzeniu urazu kręgosłupa drogi oddechowe udrażnia się przede wszystkim przez rękoczyn Esmarcha – delikatne wysunięcie żuchwy bez odchylania głowy.
Postępuj według podstawowego algorytmu:
- Ułóż poszkodowanego na twardym podłożu, jeśli wymaga tego RKO, i uklęknij obok jego klatki piersiowej.
- Ułóż nasadę dłoni na środku klatki piersiowej, drugą dłoń połóż na pierwszej i spleć palce.
- Wykonuj uciski z częstotliwością 100–120 na minutę, na głębokość około 5–6 cm, utrzymując wyprostowane ramiona.
- Po 30 uciskach wykonaj 2 oddechy ratownicze, jeśli masz maskę lub chustę i możesz zrobić to bezpiecznie.
- Powtarzaj cykle 30:2 do przyjazdu ratowników, odzyskania prawidłowego oddechu albo utraty własnego bezpieczeństwa.
Jeżeli nie masz zabezpieczenia do oddechów ratowniczych albo nie chcesz ich wykonywać, prowadź bez przerw same uciski klatki piersiowej. Nie przerywaj RKO na długie sprawdzanie tętna. Gdy poszkodowany zacznie normalnie oddychać, kontroluj jego stan i stosuj się do poleceń dyspozytora.
Jak opiekować się przytomnym poszkodowanym?
Utrzymuj kontakt, uspokajaj poszkodowanego i nie pozwalaj mu wstawać ani chodzić. Widoczny silny krwotok zatamuj bezpośrednim uciskiem opatrunku. Nie wyciągaj ciał obcych z ran i nie podawaj jedzenia ani picia.
Jeśli poszkodowany może odpowiadać, zbierz wywiad SAMPLE. Pytania powinny dotyczyć:
- S – symptomy – co boli i jakie objawy występują.
- A – alergie – na co poszkodowany jest uczulony.
- M – medykamenty – jakie leki przyjmuje.
- P – przebyte choroby – jakie choroby lub urazy miał wcześniej.
- L – ostatni posiłek – kiedy i co ostatnio jadł lub pił.
- E – zdarzenia – co wydarzyło się przed wypadkiem.
Przekaż te informacje ratownikom. Chroń poszkodowanego przed wychłodzeniem, przykrywając go folią NRC albo kocem, ale nie przegrzewaj go i nie zmieniaj niepotrzebnie jego pozycji.
Co wynika z przepisów?
Art. 162 Kodeksu karnego nakłada obowiązek udzielenia pomocy osobie znajdującej się w bezpośrednim zagrożeniu życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Pomoc nie może jednak wiązać się z narażeniem ratującego lub innej osoby na podobne niebezpieczeństwo. Kierujący uczestniczący w wypadku ma także obowiązki określone w art. 44 Prawa o ruchu drogowym, w tym wezwanie zespołu ratownictwa medycznego i udzielenie niezbędnej pomocy.
Prawo nie wymaga od świadka wykonywania czynności wykraczających poza jego umiejętności. Wymaga rozsądnego działania na miarę możliwości: zabezpieczenia miejsca, wezwania 112, tamowania masywnego krwotoku i rozpoczęcia RKO, gdy jest potrzebna.
Liczy się każda minuta, ale nie perfekcja. Najpierw zabezpiecz siebie, potem wezwij pomoc i działaj zgodnie z poleceniami dyspozytora. Regularne szkolenie z pierwszej pomocy ułatwia zachowanie spokoju, gdy procedura naprawdę będzie potrzebna.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje szkolenia z pierwszej pomocy ani poleceń dyspozytora numeru alarmowego. W sytuacji zagrożenia życia zawsze dzwoń pod 112.
