Świadek wypadku powinien najpierw zadbać o własne bezpieczeństwo, następnie zabezpieczyć miejsce zdarzenia, wezwać pomoc pod numerem 112 i udzielić poszkodowanym pomocy w granicach swoich możliwości. Obowiązek ten wynika z art. 162 § 1 Kodeksu karnego, ale nie obejmuje działań, które narażałyby ratującego na bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia.
Co zrobić, gdy jesteś pierwszy na miejscu wypadku?
Nie wysiadaj automatycznie z samochodu. Na drodze szybkiego ruchu, za zakrętem albo na wzniesieniu możesz zostać potrącony przez kolejny pojazd. Pomoc nie powinna tworzyć następnej ofiary. Jeśli miejsce zdarzenia jest już zabezpieczone przez służby, nie zatrzymuj się bez potrzeby.
Gdy jesteś pierwszym świadkiem, działaj według kolejności, która ogranicza ryzyko kolejnych kolizji:
- Zatrzymaj samochód w bezpiecznym miejscu – jeśli to możliwe, ustaw go tak, aby osłaniał miejsce wypadku, ale nie blokował przejazdu służbom.
- Włącz światła awaryjne – po zmroku możesz ustawić pojazd tak, aby reflektory oświetlały miejsce zdarzenia.
- Załóż kamizelkę odblaskową – zanim opuścisz auto, upewnij się, że inni kierowcy będą mogli cię zauważyć.
- Wystaw trójkąt ostrzegawczy – ustaw go w odległości zależnej od rodzaju drogi. Jeśli wypadek znajduje się za zakrętem lub wzniesieniem, trójkąt powinien ostrzegać kierowców już przed tą przeszkodą.
- Oceń zagrożenia – zwróć uwagę na ruch pojazdów, pożar, wyciek paliwa, uszkodzone przewody i inne czynniki, które mogą zagrażać tobie albo poszkodowanym.
- Zadzwoń pod numer 112 – przekaż dokładną lokalizację, kierunek jazdy, liczbę poszkodowanych, ich widoczny stan oraz informacje o pożarze, zakleszczeniu osób lub innych zagrożeniach.
- Wykonuj polecenia dyspozytora – może on przekazać instrukcje dotyczące pierwszej pomocy i powiadomić właściwe służby.
- Pomóż poszkodowanym w granicach swoich możliwości – nie podejmuj działań, które wymagają umiejętności, których nie masz, ani nie narażaj siebie na ciężki uszczerbek na zdrowiu.
Apteczka samochodowa, rękawiczki jednorazowe, koc termiczny, kamizelka odblaskowa i sprawny trójkąt ostrzegawczy ułatwiają działanie, ale ich użycie zawsze musi poprzedzać ocena bezpieczeństwa. Samochód zamknij, jeśli oddalasz się od niego, i nie zostawiaj na jezdni przedmiotów, które mogą stworzyć kolejne zagrożenie.
Gdzie ustawić trójkąt ostrzegawczy?
Odległość ustawienia trójkąta zależy od rodzaju drogi. Podane wartości odnoszą się do ostrzegania kierowców o unieruchomionym pojeździe lub miejscu zdarzenia:
| Rodzaj drogi | Odległość od pojazdu | Ważna zasada |
|---|---|---|
| Obszar zabudowany | Kilka metrów za pojazdem lub na nim | Trójkąt umieszczony na pojeździe nie powinien znajdować się wyżej niż 1 m nad ziemią. |
| Poza obszarem zabudowanym | 30–50 m za pojazdem | Przy nocnej porze lub słabej widoczności ustaw go dalej, aby kierowcy mieli więcej czasu na reakcję. |
| Autostrada lub droga ekspresowa | 100 m za pojazdem | Nie wchodź na jezdnię bez wyraźnej potrzeby i zachowaj szczególną ostrożność. |
Jeżeli miejsce wypadku znajduje się za zakrętem, wzniesieniem albo inną przeszkodą ograniczającą widoczność, trójkąt ustaw przed nią. Sam odstęp od samochodu nie wystarczy, gdy kierowcy zobaczą ostrzeżenie dopiero w ostatniej chwili.
Jak zachować się podczas przejazdu obok wypadku?
Inaczej postępuje osoba, która jako pierwsza dociera do zdarzenia, a inaczej kierowca przejeżdżający obok miejsca, gdzie działają już ratownicy, policja lub straż pożarna. W drugim przypadku najważniejsze jest nieutrudnianie pracy służbom i zachowanie pełnej koncentracji na drodze.
Przejeżdżając obok zabezpieczonego wypadku:
- Nie zwalniaj bez wyraźnej przyczyny i nie zatrzymuj się tylko po to, aby obserwować zdarzenie.
- Nie filmuj ani nie fotografuj poszkodowanych, pojazdów i działań ratowników.
- Nie używaj telefonu w sposób, który odciąga uwagę od prowadzenia samochodu.
- Reaguj na polecenia służb i pozostaw wolny przejazd pojazdom uprzywilejowanym.
- Przewiduj możliwość nagłego pojawienia się ratownika, policjanta albo osoby poszkodowanej na jezdni.
Jak utworzyć korytarz życia?
Korytarz życia to wolna przestrzeń umożliwiająca przejazd karetki, straży pożarnej lub policji przez zakorkowaną drogę. Nie czekaj, aż pojazd uprzywilejowany znajdzie się tuż za tobą. Gdy ruch zaczyna zwalniać, kierowcy na lewym pasie powinni zjechać możliwie blisko lewej krawędzi, a kierowcy na pozostałych pasach – możliwie blisko prawej krawędzi. Nie wjeżdżaj w utworzony korytarz i nie podążaj za pojazdem ratunkowym.
Dlaczego nie wolno filmować i utrudniać akcji?
Filmowanie wypadku może rozpraszać kierowcę, spowalniać ruch i naruszać prywatność ofiar. Publikowanie nagrań z wizerunkiem poszkodowanych dodatkowo zwiększa krzywdę osób uczestniczących w zdarzeniu i ich bliskich. W niektórych państwach, między innymi w Niemczech, fotografowanie lub nagrywanie ofiar wypadków może prowadzić do odpowiedzialności karnej.
Także w Polsce celowe blokowanie przejazdu, ignorowanie poleceń służb albo utrudnianie działań ratunkowych może mieć konsekwencje prawne. Najpoważniejszym skutkiem takiego zachowania bywa jednak opóźnienie przyjazdu pomocy. Gdy nie możesz bezpiecznie podejść do poszkodowanych, zadzwoń pod 112 i dokładnie opisz sytuację. To również jest realna forma udzielenia pomocy.
Najważniejsza zasada brzmi: nie narażaj siebie, ale nie pozostawiaj zdarzenia bez reakcji. Zabezpiecz miejsce, wezwij służby i wykonuj tylko te czynności, które możesz przeprowadzić bezpiecznie.
Treść ma charakter informacyjny. W sytuacji wypadku stosuj się do poleceń dyspozytora numeru 112 oraz służb obecnych na miejscu.
