Aquaplaning może wystąpić już przy 70–80 km/h, ale nie ma jednej prędkości granicznej dla każdego samochodu. O ryzyku decydują między innymi ilość wody, głębokość bieżnika, ciśnienie w oponach, stan nawierzchni i szerokość ogumienia. Na zużytych oponach utrata przyczepności może nastąpić nawet około 15 km/h wcześniej niż na nowych.
Przy jakiej prędkości występuje aquaplaning?
Aquaplaning, nazywany także hydroplaningiem lub akwaplanacją, polega na utracie kontaktu opony z jezdnią wskutek warstwy wody. W praktyce zjawisko może pojawić się już przy prędkości około 70–80 km/h, a w głębokiej wodzie lub koleinie nawet wcześniej.
Nie należy traktować tej wartości jako bezpiecznego limitu. Nowa opona na płytkiej warstwie wody może zachować przyczepność przy wyższej prędkości, natomiast opona z płytkim bieżnikiem może stracić ją znacznie szybciej. Przy intensywnym deszczu zmniejszenie prędkości o 15–20 km/h może dać bieżnikowi więcej czasu na odprowadzenie wody.
Jak bieżnik wpływa na prędkość aquaplaningu?
Głębokość bieżnika decyduje o tym, ile wody opona jest w stanie odprowadzić z miejsca styku z nawierzchnią. Test opublikowany przez fińskie czasopismo „Mootori” w 2020 roku wykazał różnicę około 15 km/h między nową oponą a ogumieniem zużytym do 3,5 mm.
| Stan opony | Szacunkowa prędkość początku aquaplaningu | Znaczenie |
|---|---|---|
| Nowa opona | około 90,4 km/h | Większy zapas zdolności odprowadzania wody |
| Opona zużyta do około 3,5 mm | około 75 km/h | Znacznie wcześniejsza utrata przyczepności |
| Bieżnik poniżej 4 mm | Wartość zależna od warunków | Ryzyko aquaplaningu wyraźnie rośnie |
Wyniki testu są przykładem, a nie uniwersalną tabelą dla każdej marki i każdego samochodu. Wraz ze zużyciem bieżnika pogarsza się jednak zdolność opony do usuwania wody. Dlatego za rozsądną granicę bezpieczeństwa podczas jazdy w deszczu często przyjmuje się co najmniej 3–4 mm bieżnika, mimo że prawne minimum w Polsce wynosi 1,6 mm.
Dlaczego powstaje klin wodny?
Rowki bieżnika odprowadzają wodę spod opony na boki. Gdy samochód jedzie zbyt szybko albo na drodze znajduje się jej zbyt dużo, kanały nie nadążają z tym zadaniem. Woda zaczyna gromadzić się przed oponą i tworzy klin, który wciska się między gumę a asfalt.
W efekcie opona częściowo lub całkowicie traci kontakt z nawierzchnią. Kierownica może stać się nienaturalnie lekka, samochód przestaje reagować na skręt, a koła napędzane mogą zacząć obracać się szybciej. Szczególnie niebezpieczne są koleiny, ponieważ zatrzymują wodę i tworzą warstwę znacznie grubszą niż na pozostałej części jezdni.
Na ryzyko wpływa również ciśnienie. Zbyt niskie zmienia powierzchnię styku opony z drogą i ogranicza jej odporność na napór wody. W materiałach producentów opon wskazuje się, że ubytek 30% zalecanego ciśnienia może zwiększyć prawdopodobieństwo uniesienia opony na poduszce wodnej o około 50%. Ciśnienie powinno więc odpowiadać wartości podanej przez producenta pojazdu.
Co zrobić podczas aquaplaningu?
Najważniejsze jest zachowanie spokoju. Gwałtowne hamowanie lub skręt mogą sprawić, że samochód zmieni tor jazdy w chwili, gdy opony odzyskają przyczepność. Gdy poczujesz, że auto traci kontakt z jezdnią, postępuj w następujący sposób:
- Zdejmij nogę z pedału gazu i pozwól samochodowi stopniowo wytracić prędkość.
- Trzymaj kierownicę możliwie prosto, zgodnie z kierunkiem jazdy.
- Nie hamuj gwałtownie i nie wykonuj nagłych ruchów kierownicą.
- Jeśli koła są skręcone, delikatnie zmniejsz kąt skrętu bez szarpania kierownicą.
- Wyłącz tempomat, jeśli był aktywny, aby zachować pełną kontrolę nad prędkością.
- Po odzyskaniu przyczepności nadal zwalniaj i dopiero wtedy wróć do spokojnej jazdy.
Najbardziej ryzykowny może być moment odzyskania kontaktu z nawierzchnią. Jeżeli koła są wtedy mocno skręcone, samochód może gwałtownie zmienić kierunek. Z tego powodu nie należy próbować „kontrować” poślizgu nerwowymi ruchami.
Jak ograniczyć ryzyko aquaplaningu?
Przed podróżą w deszczu sprawdź kilka elementów, które mają bezpośredni wpływ na przyczepność:
- Skontroluj ciśnienie w każdej oponie i ustaw je zgodnie z zaleceniami producenta samochodu.
- Sprawdź głębokość bieżnika, zwłaszcza przed dłuższą trasą.
- Rozważ wymianę opon, gdy bieżnik spadnie poniżej 4 mm, szczególnie jeśli często jeździsz w ulewnym deszczu.
- Zmniejsz prędkość przed kałużami, koleinami i odcinkami o słabej widoczności.
- Omijaj wypełnione wodą koleiny, gdy pozwala na to układ drogi i bezpieczeństwo innych uczestników ruchu.
- Zachowaj większy odstęp od poprzedzającego pojazdu, ponieważ mokra nawierzchnia wydłuża drogę hamowania.
Nie istnieje prędkość, która gwarantuje brak aquaplaningu w każdych warunkach. Najlepszą ochronę daje połączenie wolniejszej jazdy, prawidłowego ciśnienia i opon z odpowiednio głębokim bieżnikiem.
